Boks je jedan od najpopularnijih sportova koji postoje, muškarci ga naročito vole. Vjerovatno zbog toga što je to kombinacija nepredvidivosti, odmjeravanje snaga i testiranje fizičke spreme. No, obzirom da je boks nepredvidiv, tak ose može završiti meč jako brzo a to onda dovodi do razočarenja publike. U ovoj priči imamo Muju koji je doživio baš takvo razočarenje.
–Eh sad bar znaš kako je meni.
Boks je mnogo više od sporta u kojem se dva čovjeka nalaze u ringu i razmjenjuju udarce. On je ogledalo društva, vremena, politike, siromaštva, ponosa, ali i lične borbe čovjeka sa samim sobom. Historija boksa je duga, slojevita i često brutalna, ali upravo zbog toga autentična i iskrena. Malo je sportova koji su tako direktno povezani s ljudskom sudbinom, sa usponima i padovima, sa slavom i zaboravom, sa herojstvom i tragedijom.
Korijeni boksa sežu duboko u antičku prošlost. Prvi tragovi borbe šakama pronađeni su još u starom Egiptu, na reljefima starim više od 5.000 godina. Na tim crtežima vide se ljudi kako stoje jedan naspram drugog, s podignutim rukama, okruženi posmatračima. Iako tada nije postojalo pravilo koje danas poznajemo, suština je bila ista – snaga, izdržljivost i hrabrost. U staroj Grčkoj boks dobija jasniju formu i postaje dio Olimpijskih igara 688. godine prije nove ere. Grčki borci omotavali su šake kožnim trakama, ne da bi zaštitili protivnika, nego da bi pojačali udarac. Borbe su često trajale dok jedan od boraca ne bi pao ili se predao, a smrt u ringu nije bila rijetkost.
Rimsko carstvo preuzima boks i pretvara ga u još suroviji spektakl. Umjesto kožnih traka, borci počinju koristiti metalne dodatke, što borbe čini još krvavijim. Boks se tada približava gladijatorskim borbama i gubi sportsku dimenziju, postajući brutalna zabava za mase. Sa padom Rimskog carstva, boks gotovo nestaje iz organizovanog društvenog života Evrope, ali nikada potpuno ne iščezava. On preživljava u sirovom, narodskom obliku, na pijacama, vašarima i u siromašnim četvrtima.
Pravi povratak boksa dešava se u Engleskoj tokom 17. i 18. vijeka. Tada nastaje tzv. “bare-knuckle” boks, borbe golim šakama, bez rukavica i gotovo bez ikakvih pravila. Mečevi su znali trajati satima, a pobjeda se odnosila tek kada jedan borac više nije mogao ustati. Upravo u tom periodu počinje se stvarati romantična slika boksa – sporta siromašnih, u kojem se običan čovjek može izboriti za čast, novac i društveni status. U tom haosu, pojavljuje se potreba za pravilima, pa se 1867. godine uvode tzv. Queensberry pravila, koja postavljaju temelje modernog boksa: rukavice, runde, sudije i brojanje nokdauna.
Od tog trenutka boks ulazi u zlatno doba. Krajem 19. i početkom 20. vijeka, on postaje jedan od najpopularnijih sportova na svijetu. Veliki gradovi poput Londona, New Yorka i Chicaga postaju centri boksačkih spektakala. Pojavljuju se prve prave zvijezde, ljudi koji nadilaze sport i postaju simboli borbe protiv nepravde. Jedan od najznačajnijih bio je Jack Johnson, prvi afroamerički svjetski prvak u teškoj kategoriji. Njegove pobjede nisu bile samo sportske, već i društvene, jer je rušio rasne barijere u vremenu duboke segregacije.
Tokom 20. vijeka boks se razvija paralelno s medijima. Radio, a kasnije televizija, pretvaraju borbe u globalne događaje. Bokserski ring postaje pozornica na kojoj se ne odlučuje samo ko je jači, već i ko ima jaču priču. U tom periodu nastaju legende koje će zauvijek obilježiti sport. Među njima posebno mjesto zauzima Muhammad Ali, čovjek koji je boks pretvorio u umjetnost, filozofiju i politički stav. Njegov stil borbe, brzina, inteligencija i harizma promijenili su percepciju boksa. Ali nije bio samo šampion u ringu – bio je glas generacije, simbol otpora i samopouzdanja.
Boks se u tom vremenu dijeli na amaterski i profesionalni. Amaterski boks postaje olimpijski sport, s naglaskom na tehniku i bodovanje, dok profesionalni boks zadržava sirovost, snagu i spektakl. Osnivaju se velike organizacije poput WBC, WBA i IBF, koje uvode titule, pojaseve i rang-liste, dodatno komplikujući, ali i komercijalizujući sport.
Ipak, bez obzira na pojaseve, titule i novac, suština boksa ostaje ista. To je sport u kojem se čovjek ogoli do kraja. U ringu nema laži – kondicija, disciplina, hrabrost i mentalna snaga izlaze na vidjelo. Boks traži potpunu posvećenost, jer svaki propust može biti kažnjen udarcem. Zato su bokserske priče često priče o teškom djetinjstvu, siromaštvu, ulici, gubitku i borbi za dostojanstvo. Malo je sportova u kojima je pad tako bolan, a ustajanje toliko simbolično.
U savremenom dobu, boks se suočava s konkurencijom drugih borilačkih sportova i promjenom ukusa publike. Ipak, on i dalje opstaje jer nudi ono što nijedan drugi sport ne može u toj mjeri – čistu, direktnu ljudsku borbu. Kada se svjetla ugase, a ring ostane obasjan reflektorima, pred publikom stoje dva čovjeka sa svojim strahovima, snovima i granicama. Upravo tu, između konopaca, boks prestaje biti sport i postaje drama, ritual i ispovijest.
Historijat boksa je, zapravo, historijat čovječanstva u malom. Od pećinskih zidova do milionskih arena, od golih šaka do rukavica, od tišine do gromoglasne publike – boks je uvijek bio borba za opstanak, čast i smisao. I zato, bez obzira na sve promjene, jedno ostaje isto: boks nije sport za svakoga, ali je sport koji najbolje pokazuje ko je ko onda kada više nema gdje da se sakrije.
